پاڪستان ۽ فنلينڊ جي تعليمي نظرين جو تقابلي جائزو

پروفيسر برڪت علي ڀيو

تعليم ڪنهن به قوم جي ترقي، شعور، ۽ سماجي بهتري جو اهم ذريعو هوندي آهي. دنيا جا مختلف ملڪ تعليم کي مختلف نظرين سان ڏسن ٿا، جيڪي سندن سماجي، معاشي، ۽ ثقافتي حالتن جو عڪس هوندا آهن. پاڪستان ۽ فنلينڊ ٻه اهڙا ملڪ آهن، جن جا تعليمي نظام ۽ نظرئا هڪ ٻئي کان ڪافي مختلف آهن.

پاڪستان جي نظر ۾ تعليم گهڻو ڪري امتحان پاس ڪرڻ، سٺي نوڪري حاصل ڪرڻ، ۽ معاشي استحڪام جو ذريعو سمجهي وڃي ٿي. والدين ۽ سماج نمبرن، درجن، ۽ سرٽيفڪيٽن کي وڏي اهميت ڏين ٿا. ان سبب شاگردن ۾ رٽا لڳائڻ عام آهي ۽ تنقيدي سوچ، تخليقي صلاحيت، ۽ عملي سکيا تي گهٽ ڌيان ڏنو وڃي ٿو. ان کان علاوه پاڪستان ۾ مختلف تعليمي نظام (سرڪاري، نجي، ۽ مدرسه) موجود آهن، جنهن ڪري تعليمي معيار ۾ وڏي غير برابري ڏسڻ ۾ اچي ٿي.

ٻئي طرف فنلينڊ ۾ تعليم کي سماجي ڀلائي، برابري، ۽ زندگي ڀر سکڻ جو بنيادي حق تصور ڪيو وڃي ٿو. فنلينڊ ۾ سڀني ٻارن کي ساڳيون تعليمي سهولتون ڏنيون وڃن ٿيون، ۽ تعليم مڪمل طور تي مفت آهي. اتي امتحانن جو دٻاءُ گهٽ آهي ۽ زور سمجهداري، مهارتن، ۽ تنقيدي سوچ تي ڏنو وڃي ٿو. استاد انتهائي تربيت يافته هوندا آهن ۽ کين مڪمل اعتماد ۽ آزادي حاصل هوندي آهي. ان کان علاوه فنلينڊ ۾ ٻار جي ذهني ۽ جسماني ڀلائي کي تعليم جو بنيادي حصو سمجهيو وڃي ٿو.

انهن ٻنهي نظامن جي تقابلي جائزي مان اهو نتيجو نڪري ٿو ته جڏهن پاڪستان جو تعليمي نظام نتيجن ۽ امتحانن تي وڌيڪ زور ڏئي ٿو، تڏهن فنلينڊ جو نظام ٻار جي مڪمل شخصيت، سماجي ذميواري، ۽ گهري سکيا تي ڌيان ڏئي ٿو. جيڪڏهن پاڪستان پنهنجي تعليمي نظام ۾ برابري، استاد تي اعتماد، ۽ شاگرد مرڪز سکيا جهڙا عنصر شامل ڪري، ته ملڪ جي تعليمي معيار ۾ نمايان بهتري آڻي سگهجي ٿي.

نتيجو طور چئجي ته تعليم صرف نوڪري حاصل ڪرڻ جو ذريعو نه، پر هڪ اهڙو عمل آهي جيڪو فرد ۽ سماج ٻنهي کي بهتر بڻائي ٿو، ۽ فنلينڊ جو تعليمي ماڊل ان جو واضح مثال آهي